กรุงเทพฯ — เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2569 ณ หอประชุม 1 สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร ชวน หลีกภัย และอานันท์ ปันยารชุน สองอดีตนายกรัฐมนตรี ร่วมเป็นประธานพิธีรำลึก 100 ปีชาตกาล “พิชัย รัตตกุล” อดีตรองนายกฯ-อดีต รมว.ต่างประเทศ-อดีตประธานรัฐสภา ท่ามกลางครอบครัวรัตตกุลและคนใกล้ชิดที่มาร่วมถอดบทเรียนภาวะผู้นำของรัฐบุรุษผู้นี้
นายบัญญัติ บรรทัดฐาน เล่าเหตุการณ์ปี 2526 เมื่อพิชัยเป็นหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ และเผชิญความขัดแย้งภายในพรรค แทนที่จะใช้อำนาจลงโทษสมาชิก พิชัยเปรียบตนเองเป็น “แม่ไก่” ที่ไม่จิกตีลูกไก่ ตัดสินใจลาออกและเปิดให้เลือกตั้งใหม่ ให้สมาชิกเป็นผู้ตัดสินชะตากรรมของตัวเอง บัญญัติสรุปว่านี่คือผู้นำที่ “เอาตัวเองเข้าแลก” เพื่อคลี่คลายความขัดแย้ง โดยยึดหลัก “ทำการเมืองโดยสุจริต”
นาย อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ย้อนความหลังตั้งแต่เป็นนักศึกษาแจกใบปลิวหาเสียงให้พิชัยปี 2526 กระทั่งปี 2529 ที่กล้าโทรศัพท์ทักท้วงพิชัยเรื่องการไม่รับตำแหน่งนายกฯ พิชัยรับฟังจนจบก่อนอธิบายเหตุผล สอนให้เขาเข้าใจว่า “การรับฟังกับการเห็นด้วยเป็นคนละเรื่องกัน” — นี่คือแก่นของประชาธิปไตยแบบพิชัย ที่หนักแน่นในหลักการแต่พร้อมประนีประนอมเสมอ
ด้าน นายอานันท์ ปันยารชุน เผยว่าพิชัยเปิดพื้นที่รับฟังความเห็นต่างอย่างละเอียดเสมอ ก่อนนำไปกำหนดเป็นนโยบายสร้างสัมพันธ์ไทย-เวียดนาม-ลาว-กัมพูชา สรุปภาพพิชัยไว้สั้นๆ ว่าเป็นคนที่ “ตั้งใจดี” และมุ่งทุกอย่างสู่ “สันติภาพ”
ดร.อาทิตย์ อุไรรัตน์ กล่าวปิดงานภายใต้แนวคิด “จากชีวิตที่อุทิศเพื่อสันติภาพ สู่มรดกแห่งอนาคต” เชื่อมโยงสู่ “รางวัลสันติภาพ พิชัย รัตตกุล” ย้ำเจตนารมณ์ว่าต้องการประกาศต่อสังคมว่า “การเมืองที่มีคุณธรรมยังเป็นไปได้ การเป็นผู้นำโดยไม่สร้างความเกลียดชังยังเป็นไปได้ และการเห็นต่างโดยไม่ทำลายกันยังเป็นไปได้” พร้อมทิ้งท้ายว่าอนาคตประเทศไทยยังเปิดกว้าง และคนรุ่นใหม่มีสิทธิเต็มที่ที่จะร่วมเขียนอนาคตนั้นด้วยมือของตนเอง
//
