เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) จัดพิธีเปิด “พื้นที่ส่งเสริมการเรียนรู้พลังงานชุมชน นวัตกรรมเตาไบโอชาร์” โดยได้รับเกียรติจาก ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (ผวช.) เป็นประธานในพิธีเปิด พร้อมด้วยผู้บริหารและผู้ทรงคุณวุฒิ (วช.) ณ ศูนย์เกษตรวิถีเมือง สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง กล่าวว่า ปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 จากการเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรยังคงเป็นความท้าทายสำคัญของประเทศ ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในหลายพื้นที่ ส่งผลให้ค่าฝุ่นละอองอยู่ในระดับที่กระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม (วช.) จึงสนับสนุนการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตไบโอชาร์ (Biochar) เพื่อเป็นอีกทางเลือกในการจัดการเศษวัสดุทางการเกษตร ลดการเผาในที่โล่ง และเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจให้แก่ชุมชนควบคู่กันไป “พื้นที่ส่งเสริมการเรียนรู้พลังงานชุมชน นวัตกรรมเตาไบโอชาร์” แห่งนี้ เพื่อพัฒนาให้เป็นพื้นที่การเรียนรู้ด้านเทคโนโลยีพลังงานชีวมวลสำหรับประชาชน นักเรียน นักศึกษา และผู้สนใจทั่วไป โดยมุ่งให้เกิดการเรียนรู้จากนวัตกรรมต้นแบบ ทั้งการสาธิตกระบวนการผลิต การทดลองปฏิบัติจริง การต่อยอดแนวคิดเชิงนวัตกรรม และเป็นต้นแบบของการบูรณาการองค์ความรู้จากภาคการศึกษา ภาครัฐ และภาคชุมชน เพื่อร่วมกันแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบ พร้อมสร้างกลไกการขยายผลเทคโนโลยีที่เหมาะสมสู่สังคมในวงกว้าง โดยเชื่อมั่นว่าเมื่อองค์ความรู้ทางวิชาการได้รับการถ่ายทอดอย่างถูกต้อง เข้าถึงง่าย และสอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ จะสามารถเปลี่ยน “ปัญหา” ให้เป็น “โอกาส” และเปลี่ยน “วัสดุเหลือทิ้ง” ให้กลายเป็น “ทรัพยากรที่มีคุณค่า” เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
ทั้งนี้ โครงการดังกล่าวสะท้อนบทบาทของ (วช.) ในการขับเคลื่อนงานวิจัยและนวัตกรรมสู่การใช้ประโยชน์เชิงพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม โดยบูรณาการความร่วมมือระหว่างนักวิจัย หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และชุมชน เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีที่เหมาะสม ถ่ายทอดองค์ความรู้อย่างเป็นระบบ และสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจควบคู่กับการดูแลสิ่งแวดล้อม โดย (วช.) มุ่งหวังให้ “พื้นที่ส่งเสริมการเรียนรู้พลังงานชุมชน นวัตกรรมเตาไบโอชาร์” เป็นต้นแบบของการจัดการวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรที่สามารถขยายผลได้ในระดับพื้นที่ทั่วประเทศ อันจะนำไปสู่การลดปัญหาฝุ่นละออง PM2.5 อย่างยั่งยืน เสริมสร้างความเข้มแข็งให้เศรษฐกิจฐานราก และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนควบคู่กับการพัฒนาประเทศอย่างสมดุล
